10. sep, 2015

Het leed dat misbruik heet

Alhoewel ik van fysiek contact met mijn cliënten geen gewoonte maak, houd ik haar rimpelige hand vast in een gebaar van troost. 82 Jaar is de dame die bibberend naast me zit. En me huilend vertelt over het misbruik door haar vader. Het fysieke geweld, het seksuele misbruik, de psychische mishandeling. Haar intense angst en de vele vernederingen die ze in haar jeugd heeft moeten doorstaan. De details maken me misselijk en spoken de rest van de dag door mijn hoofd, maar ik laat het haar niet merken. Laat haar vertellen, haar verhaal doen. De woorden blijven stromen als een waterval die geen keuze heeft, dan naar beneden te kletteren. Na de vele jaren die ze heeft gezwegen, is er nu geen houden meer aan.

 

Als ik het gesprek met haar heb afgerond met de belofte dat we maandag verder gaan, ga ik langs bij een meneer die een verdieping lager woont. Het vermoeden bestaat, dat zijn geesteszieke echtgenote hem psychisch mishandelt. Hem kleineert, vernedert en hem de stiltebehandeling geeft, als hij zich niet gedraagt zoals zij dat wil. Hetgeen ze weken vol kan houden. Op het moment lijkt het weer flink raak te zijn. Hetgeen zijn stemming negatief beïnvloedt. Maar meneer zegt dat er niets aan de hand is en benadrukt hoe lief en zorgzaam zijn vrouw is. 'Het gaat allemaal goed', zegt hij. Maar zijn trieste blik, doet anders vermoeden.

 

 

Mishandeling, misbruik. De behoefte controle te hebben over een ander. De behoefte aan macht, de frustratie als je hier niet aan toegeeft. Controle verkregen door iemand heel klein te maken. Waarbij vernedering, manipulatie, kleineren, machtsmisbruik en agressie, niet geschuwd worden. En die buiten proportionele reacties, worden gerechtvaardigd door het slachtoffer de schuld te geven. Met projectie bijvoorbeeld. Waarbij de tekortkomingen van de dader, op het slachtoffer worden geprojecteerd. 'Ze lokte het uit, dus ik kon niet anders'. Waarmee de agressor zichzelf ook nog als slachtoffer neerzet naar de omgeving toe. Het ligt altijd aan de ander, behalve aan hen.

 

En die omgeving ziet vaak een welbespraakte, flamboyante, charmante verschijning. In staat sociaal wenselijk te acteren. Maar achter het masker van correct gedrag, ligt een schaduwkant. Waar onzekerheid en angsten zorgvuldig verborgen liggen.

 

Het is moeilijk te begrijpen dat er achter dit misbruik, vaak hele onzekere en angstige mensen zitten. Waarvan we het gedrag meestal niet kunnen veranderen en al helemaal niet als het voortkomt uit een persoonlijkheidsstoornis. Wat we wel kunnen aanpassen, is ons eigen gedrag. En onze reacties op een ander. Helaas ligt dat bij mijn cliënten moeilijk. Cognitieve achteruitgang maakt hen kwetsbaar en niet opgewassen tegen dit soort daders. Laat staan als je vastzit in de beleving van het verleden. Als je dement bent, zoals zij.